Temettü · Sermaye Artırımı · VİOP Teorik Fiyat Hesaplama
Temettü (kâr payı), bir şirketin dönem kârının bir kısmını pay sahiplerine dağıtmasıdır. Yatırımcılar hisselerini elinde tutarak yılda bir veya birkaç kez temettü geliri elde edebilir. Borsada işlem gören şirketler, Genel Kurul kararıyla temettü miktarını ve dağıtım tarihini açıklar; "temettüye hak kazanma tarihi"nde hisseyi elinde bulunduran yatırımcılar temettüye hak kazanır.
Türkiye'de bireysel yatırımcılar için hisse senedi temettü gelirleri %10 stopaj kesintisine tabidir (2024 itibarıyla geçerli oran). Bu nedenle hesaba fiilen yatacak tutar brüt temettünün %90'ına karşılık gelir.
Şirketler büyüme veya borç ödeme amacıyla sermaye artırımı yapabilir. İki temel yöntem vardır:
| Tür | Açıklama | Mevcut Ortağa Maliyet |
|---|---|---|
| Bedelsiz | Yedek akçe / iç kaynak kullanımı; mevcut hissedara ücretsiz hisse verilir. | Sıfır (ücretsiz) |
| Bedelli | Şirket dışarıdan nakit toplar; hissedar rüçhan hakkıyla yeni hisse alır. | Rüçhan fiyatı × yeni adet |
Teorik Yeni Fiyat Formülü:
Yeni Fiyat = (Mevcut Fiyat + Bedelli% × Rüçhan Fiyatı) / (1 + Bedelsiz% + Bedelli%)
Bedelli Ödenecek = Mevcut Adet × Bedelli% × Rüçhan Fiyatı
Yeni Toplam Adet = Mevcut Adet × (1 + Bedelsiz% + Bedelli%)
VİOP (Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası)'nda işlem gören vadeli sözleşmelerin "adil" teorik fiyatı, taşıma maliyeti modeli (cost of carry model) ile hesaplanır. Bu model, dayanak varlığı vadeli olarak almanın bugünden spot piyasada alıp vadeyeye kadar tutmaktan farklı olmaması gerektiği arbitraj mantığına dayanır.
Formül (Sürekli Bileşik Faiz):
F = S × e^((r − q) × T)
S: Spot fiyat | r: risksiz faiz (yıllık) |
q: temettü getirisi (yıllık) | T: vade (gün/365)